De kaart per wijk van de provincieraadsverkiezingen van 13 oktober 2024 in het district Ieper-Oostende-Diksmuide is de eerste in zijn soort in West-Vlaanderen: dankzij de unieke publicatie van de resultaten per stembureau kunnen we voortaan de electorale geografie wijk per wijk aflezen. Deze publicatie, waarop verkiezingsanalisten al heel lang wachtten, opent eindelijk de mogelijkheid om fijnmazige verkiezingskaarten op het niveau van de wijken te produceren. Deze wijken kunnen, afhankelijk van de gemeente en de stemwijze (handmatig of elektronisch), groeperingen van statistische sectoren zijn, voormalige gemeenten of zelfs gemeenten in hun geheel (wanneer het op basis van de door het Vlaams Gewest verstrekte resultaten niet mogelijk is om infra-gemeentelijke gebieden te onderscheiden, zoals in Veurne). Hieronder stellen we twee inedite cartografieën voor van het provinciedistrict Ieper-Oostende-Diksmuide, dat heel West-Vlaanderen ten westen van de as Brugge-Roeselare beslaat: de eerste over het electorale profiel van elke wijk, de tweede over de doordringingsgraad van Johan Vande Lanotte (Vooruit), historische figuur van het Oostendse socialisme.
Een sterk gefragmenteerd district: vier partijen rond de 20%
Het district Ieper-Oostende-Diksmuide is een van de politiek meest gefragmenteerde gebieden van Vlaanderen. Geen enkele partij overschrijdt de 21% van de stemmen en vijf partijen liggen vlak bij elkaar: Vlaams Belang aan kop met 20,4% (37.346 stemmen, 3 zetels), gevolgd door cd&v met 20,3% (37.100 stemmen, 3 zetels), Vooruit met 20,1% (36.814 stemmen, 2 zetels), N-VA met 18,9% (34.540 stemmen, 2 zetels) en Open VLD met 11,6% (21.281 stemmen, 1 zetel). Deze configuratie van vijf nauw verwante blokken, zonder dominante partij, maakt van dit arrondissement een bijzonder leerrijk terrein voor electorale cartografie per wijk: de geringste lokale variatie doet de wijk overhellen van de ene dominante partij naar de andere.
Een geografie in drie zones: de rode kust, het oranje achterland, de gemengde dorpen
De lezing van de kaart per wijk tekent drie West-Vlaanderen die over elkaar liggen.
De kuststrook, verdeeld tussen socialisten, liberalen en regionalisten. Langs de hele kust, van Bredene tot De Panne, structureren de traditionele socialistische en liberale stemmen het electorale landschap, vergezeld van een nationalistische component. Oostende en Bredene vormen het duidelijkste rode bastion van het district: Vooruit staat er ruim aan kop in nagenoeg alle wijken, hier en daar op de hielen gezeten door Vlaams Belang in de volkse buurten (in paars). Verschillende steden zoals Koksijde, De Haan en De Panne zijn historische bolwerken van Open VLD, conform de liberale traditie van de westelijke kust.
Het landelijke achterland, fief van cd&v. In het binnenland, van de Westhoek tot het platteland ten zuiden van Diksmuide, bezet cd&v het terrein op een compacte manier. De voormalige landelijke gemeenten rond Diksmuide, Poperinge, Vleteren en Heuvelland kleuren massaal oranje op de kaart. Het is het traditionele katholieke Vlaanderen, dat van de dorpen, de boerderijen en de parochies, waar de christendemocratische partij haar verankering nooit heeft verloren. In verschillende wijken in het zuiden van het arrondissement zien we de dominante cd&v/Vlaams Belang verschijnen (donkerbruin), een teken dat de nationalistische stem vooruitgang boekt op dit platteland zonder echter de christendemocratische sokkel te verdringen.
De stadscentra en de gemengde wijken. De centrale wijken van Ieper, Poperinge en Veurne verschijnen in groene tinten (gemengd) en herbergen in werkelijkheid kleine relatieve meerderheden voor Vooruit of cd&v. Het centrum van Ieper is een van de zeldzame rode zones in het binnenland van het district, wat eraan herinnert dat de stad geleid werd door socialistische burgemeesters en een stedelijk eiland is gebleven in een conservatieve landelijke omgeving. Omgekeerd verschijnen sommige kustdorpen vlak achter de kustlijn (Middelkerke, Nieuwpoort) als swing polls waar Vlaams Belang, Vooruit en N-VA dicht bij elkaar liggen.
Een politieke lezing: het einde van de dominante driepartijenstelsel
Deze kaart vertelt ook de fragmentatie van het Vlaamse landschap. Waar in de jaren 1990 en 2000 drie partijen (CVP, SP, VLD) het grootste deel van het district onder elkaar verdeelden, hebben we nu vijf krachten gevestigd op 11-20% en een geografie die het progressieve kustgebied scherp tegenover het conservatieve achterland plaatst. Vlaams Belang, eerste partij van het district zonder echter in veel wijken individueel aan kop te staan, dankt haar score aan een homogene verspreiding over het hele grondgebied eerder dan aan gelokaliseerde bastions. Het tegenovergestelde geldt voor cd&v, die een gelijkwaardige score behaalt door de opeenstapeling van krachtige landelijke bolwerken.
Johan Vande Lanotte: een doordringingsgraad in het district die zijn politieke carrière samenvat
De tweede kaart per wijk geeft de persoonlijke doordringingsgraad weer van Johan Vande Lanotte (Vooruit), op de 11e plaats van de socialistische lijst. Hij behaalde 8.157 voorkeurstemmen in het district, ofwel 4,4% van de uitgebrachte stemmen, een belangrijk score voor een kandidaat onderaan de lijst.
Bredene-Oostende: het persoonlijke bastion. Het is in Bredene en het oosten van Oostende dat de score klimt tot 10-12%, de donkerste kleur in de legende. Vuurtoren (11,9%), Groenendijk in Bredene (11,6%), Zandvoorde (10,9%), MariaDuynerenbaan in Bredene (9,6%) en Konterdam (9,5%) vormen de top 5 van de doordringingsgraden. In ruwe stemmen bevestigen Westerkwartier in Oostende (364 stemmen), Oostende Centrum (316) en Vuurtoren (314) het gewicht van de Vlaamse havenstad. Deze verankering is consistent met het recente parcours van Vande Lanotte: burgemeester van Oostende van 2015 tot 2018, hij verhuisde naar Bredene in 2023 en woont nu op 300 meter van de gemeentegrens, wat verklaart waarom de wijken Groenendijk en MariaDuynerenbaan even sterk uitspringen als de Oostendse buurten. De kiezers van de agglomeratie blijven voor hem stemmen op basis van persoonlijke bekendheid, onafhankelijk van zijn plaats op de lijst.
Veurne en Koksijde: de tweede kustkroon. De wijken van Veurne (346 ruwe stemmen, doordringingsgraad tussen 5 en 7,5%) en het zuiden van Koksijde verschijnen in gemiddeld oranje. Deze verspreiding wordt verklaard door de geografische nabijheid van de Oostendse agglomeratie en door de vijfentwintig jaar waarin Vande Lanotte federaal verkozen was voor het arrondissement Veurne-Diksmuide-Oostende, voor de uitbreiding tot de hele provincie in 2003.
Poperinge: de knipoog naar de geboortestad. Onverwachter springt een wijk in Poperinge eruit in gemiddeld oranje (tussen 5 en 7,5%). Vande Lanotte werd geboren in Poperinge en bracht er zijn jeugd door, wat zestig jaar later volstaat om een meetbaar bekendheidseffect te produceren in de stembureaus van de hoofdstad van de Westhoek. Het is een schoolvoorbeeld van een lang biografisch effect op een voorkeurstem: een kandidaat die nooit een lokaal mandaat in Poperinge heeft uitgeoefend, behoudt er een identificatiekapitaal dat enkele punten boven het gemiddelde van het district ligt.
De rest van het arrondissement. Over het hele zuiden (Ieper, Heuvelland, Wervik, Menen) en het achterland van Diksmuide valt Vande Lanotte tussen 1 en 2,5%. In deze gebieden waar hij nooit een mandaat heeft uitgeoefend noch een persoonlijke verankering heeft ontwikkeld, benadert zijn score de gemiddelde score van een elfde op de lijst zonder bekendheid, ofwel de technische bodem van een kandidaat in opvulpositie.
Een instrument dat overdraagbaar is naar alle Vlaamse lijsttrekkers
Dit type kaart per wijk is rechtstreeks reproduceerbaar voor alle kandidaten van de gemeenteraads- en provincieraadsverkiezingen van oktober 2024, verkozen of niet. Voor een uittredend mandataris die de afspraken van 2029 en 2030 voorbereidt, voor een uitdager die de zwakke zones van een uittredende wil identificeren, of voor een partij die haar lijstsamenstelling wil optimaliseren door de territoriale verankeringen van de kandidaten te spreiden, vormt de doordringingskaart per wijk een doorslaggevend strategisch voordeel. Ze maakt het mogelijk om de enige vraag te beantwoorden die echt telt in electoraal marketing: waar bevinden zich mijn stemmen, en waar moet ik nieuwe gaan zoeken?
Electoraal marketing: tot actie overgaan
Geoffrey Pion, consultant in electoraal geomarketing, begeleidt kandidaten en mandatarissen wereldwijd
📱 +33 6 49 28 20 81
Om verder te gaan:
→ Electoraal geomarketing in België
#Ieper #Oostende #Diksmuide #Poperinge #Bredene #Veurne #Provincieraadsverkiezingen2024 #JohanVandeLanotte #Vooruit #Voorkeurstemmen #ElectoraalGeomarketing #Verkiezingskaarten #België #WestVlaanderen #Westhoek #Wijken #VlaamsBelang #CDV #NVA #OpenVLD #KiezersGericht #ElectoraalMarketing