Groen staat op kop bij de provinciale verkiezingen 2024 in Gent met 26,4 % van de stemmen en 30.078 stemmen, voor de N-VA (Vlaams-nationalisten) met 19 % en Vooruit (socialisten) met 16,2 %. De overige partijen schommelen rond de 10 %. Dit proportioneel kiesstelsel schetst een sterk gecontrasteerde electorale geografie: een stadscentrum dat massaal gewonnen is voor de ecologisten en voor linkse partijen in het algemeen, zuidelijke en noordelijke randgebieden gedomineerd door de Vlaams-nationalisten en de christen-democraten, en westelijke en oostelijke wijken die een veel evenwichtiger profiel vertonen. Onze electorale kaart per wijk brengt deze territoriale breuklijn in beeld in de tweede stad van Vlaanderen.
Gent, progressieve uitzondering in Vlaanderen
Het Gentse resultaat van de provinciale verkiezingen 2024 staat in schril contrast met het Vlaamse politieke landschap. Waar de N-VA en het Vlaams Belang in de meeste Vlaamse steden en gemeenten domineren, plaatst Gent Groen ruim aan kop met meer dan 26 % van de stemmen, gevolgd door twee andere progressieve formaties (Vooruit en PVDA). Het totaal van Groen + Vooruit + PVDA bereikt 51,8 %, een absolute meerderheid voor links en de ecologisten, een unicum onder de grote Vlaamse steden. Dit profiel wordt verklaard door de sociologie van een universiteitsstad van 265.000 inwoners, de aanwezigheid van een grote studenten- en hogeropgeleidenpopulatie, en een progressieve politieke traditie geworteld in de arbeidersbeweging van de negentiende eeuw, die Gent zijn reputatie van « rebelse stad » van Vlaanderen bezorgt.
Het Groen-bolwerk: het stadscentrum en het westen van Gent
De kaart per wijk tekent een zeer leesbare geografie. De groene wijken (Groen dominant) bestrijken massaal het hele stadscentrum, met uitzondering van de Binnenstad, en het oosten van de gemeente richting Gentbrugge en Sint-Amandsberg. Deze geografie beantwoordt aan het Gent van de dichtbevolkte centrale wijken, de voetgangerszones, de universiteit, de jonge werkenden en de stedelijke gezinnen, daar waar het beleid voor zachte mobiliteit van Groen-schepen Filip Watteeuw zijn sterkste electorale basis vond. In de meeste van deze wijken, zoals te zien op het cartografische inzetkaartje linksboven, haalt Groen meer dan 30 % van de stemmen.
Groen + PVDA: de volkswijken van het centrum
In twee volkse en multiculturele wijken ten noorden van het stadscentrum, Brugse Poort-Rooigem en Sluizeken-Tolhuis-Ham, wordt de sterke Groen-score aangevuld met een PVDA-score van meer dan 15 % van de uitgebrachte stemmen. Deze partij is de enige unitaire partij op nationaal niveau. Ze verzilvert er stemmen met een discours van sociale rechtvaardigheid en huurdersverdediging dat aansluit bij de sociologie van deze wijken.
Het historische socialistische bolwerk in het oosten van de stad
Het historische bolwerk van links in Gent is het stadscentrum en het oosten van de stad, rond het station en in de wijken Gentbrugge en Nieuw Gent. Deze laatste wijk is de enige waar Vooruit, de huidige benaming van de Vlaamse socialistische partij, zij aan zij staat met Groen. Deze wijken, met een mix van sociale huisvesting, studentenresidenties en kleine huurappartementen, vormen het overlappingsgebied tussen de twee formaties van de gemeentelijke meerderheid, waar het electoraat twijfelt tussen de ecologistische stem en de traditionele socialistische stem. Zoals te zien op het cartografische inzetkaartje rechtsonder is de Vooruit-stem zeer homogeen op een as Mariakerke-Gentbrugge, waar de Vlaamse socialisten overal tussen 15 en 20 % van de stemmen halen. Elders schommelt het overal tussen 10 en 15 % van de stemmen, een teken van een langdurige lokale verankering.
De conservatieve en nationalistische bolwerken: het zuiden en het noorden van de Gentse entiteit
Tegenover het grote centrale blok beslaan de gele wijken (N-VA duidelijk dominant) en oranje wijken (N-VA en cd&v aan kop) het zuidelijke deel van de gemeente (Drongen, Zwijnaarde en Sint-Denijs-Westrem) plus Oostakker in het noordoosten. Deze wijken, voormalige gemeenten die in 1977 werden gefuseerd met het stadscentrum, meer residentieel van aard, vertonen een sociologie van Vlaamse middenklasse, eigenaars van rijwoningen en gevestigde gezinnen, een profiel dat overeenstemt met de kerndoelgroep van de conservatieve en regionalistische bewegingen in heel Vlaanderen. De wijk Gentse Kanaaldorpen in het noorden van de stad, langs het kanaal, een cluster van de kleine dorpen Mendonk, Moleneinde, Desteldonk en Sint-Kruis-Winkel, is het bolwerk van het Vlaams Belang op stadsniveau. Deze partij plus de N-VA en cd&v halen er samen meer dan twee derde van de stemmen.
De electoraal gemengde wijken
Twee soorten wijken kunnen op stadsniveau als electoraal gemengd worden beschouwd. In olijfgroen zien we de Binnenstad, het hart van Gent, en Gentbrugge, waar twee van de meest tegengestelde partijen politiek samenleven: Groen en de N-VA. In de eerste mengt zich zowel een progressieve studentenbevolking als de oude Vlaamse burgerij; de tweede, veel volkser, herbergt zowel de Gentse industriële arbeidersklasse, voorheen socialistisch en nu nationalistisch en regionalistisch stemmend, als de jonge progressieve werkenden die de wijk gentrificeren.
De wijken in het westen van de stad, Mariakerke, Wondelgem en Bloemekenswijk, in grijs, vertonen het meest gemengde electorale profiel van de stad, waar tot 5 politieke formaties in een zakdoek zitten, tussen 10 en 20 % van de stemmen.
Centrum tegen periferie: de structurerende breuklijn
De belangrijkste les van deze kaart overstijgt de stemmentelling: Gent is in twee gesplitst door een centrum-periferie-breuklijn die de hele electorale geografie structureert. Het stadscentrum en het westen, dichtbevolkt, jong, universitair en multicultureel, stemmen massaal groen en progressief. De zuidelijke, oostelijke en noordoostelijke randgebieden, meer residentieel, ouder en homogener, stemmen N-VA, cd&v of Vlaams Belang. Deze breuklijn reproduceert op gemeentelijk niveau de kloof die de hele Vlaamse samenleving doorkruist, tussen de progressieve metropolen en de conservatieve voorstedelijke gemeenten. Ze valt bijna perfect samen met de kaart van de bevolkingsdichtheid, de gemiddelde leeftijd en het opleidingsniveau.
Provinciale verkiezingen 2024 en gemeenteraadsverkiezingen 2024: twee verkiezingen, eenzelfde geografie
De provinciale verkiezingen van 13 oktober 2024 werden op dezelfde dag gehouden als de gemeenteraadsverkiezingen. Bij de gemeenteraadsverkiezingen behaalde de lijst Voor Gent (kartel Open Vld + Vooruit) de eerste plaats met 32,5 % en 19 zetels, voor Groen met 24,6 % en 14 zetels, de N-VA met 17,8 % en 10 zetels, cd&v met 8,6 % en 4 zetels, PVDA met 7,4 % en 3 zetels, en Vlaams Belang met 6,5 % en 3 zetels. De vergelijking tussen beide verkiezingen is leerrijk: bij de provinciale verkiezingen, waar kiezers op partij stemmen zonder effect van een lokale lijst, stijgt Groen van 24,6 % (gemeenteraad) naar 26,4 %, een teken dat de ecologistische stem in Gent structureel is en niet alleen gebonden aan het effect van lokale persoonlijkheden. De N-VA daarentegen stijgt van 17,8 % naar 19 %, wat een sterke territoriale verankering in de randgebieden bevestigt, ongeacht de configuratie van de verkiezing.
Voorbij de provinciale verkiezingen: de volgende electorale afspraken
De volgende federale, gewestelijke en Europese verkiezingen vinden plaats in 2029. De volgende gemeente- en provincieraadsverkiezingen worden gehouden in oktober 2030. De resultaten per wijk van de provinciale verkiezingen 2024 vormen een waardevolle indicator om deze afspraken te anticiperen, door de overgangswijken te identificeren (Wondelgem, Sluizeken-Tolhuis-Ham, Dampoort) waar de krachtsverhoudingen tussen Groen en N-VA op enkele punten worden beslist, en de volkswijken (Brugse Poort-Rooigem, Nieuw Gent) waar de groei van de PVDA het evenwicht binnen het progressieve kamp zou kunnen hertekenen. De centrale vraag voor de komende jaren blijft die van de gemeentelijke coalitie: het behoud van de alliantie Groen-Vooruit-Open Vld tegenover een loerende N-VA zal afhangen van het vermogen van de drie partners om hun meerderheid van 33 zetels op 53 te handhaven in een steeds meer gefragmenteerd Gents politiek landschap.
De electorale geografie van Gent wijk per wijk lezen
Deze kaart per wijk van Gent maakt het mogelijk om de electorale tendensen van de provinciale verkiezingen 2024 in elke Gentse wijk nauwkeurig te visualiseren: Binnenstad, Prinsenhof-Papegaai, Rabot-Blaisantvest, Sluizeken-Tolhuis-Ham, Muide-Meulestede, Bloemekenswijk, Brugse Poort-Rooigem, Watersportbaan-Ekkergem, Stationbuurt-Noord, Stationbuurt-Zuid, Ledeberg, Oud Gentbrugge, Macharius-Heirnis, Dampoort, Sint-Amandsberg, Oostakker, Gentbrugge, Moscou-Vogelhoek, Nieuw Gent, Zwijnaarde, Sint-Denijs-Westrem-Afsnee, Mariakerke, Wondelgem, Drongen, Gentse Kanaaldorpen. Deze voorstelling per wijk vormt de fijnste schaal die publiek beschikbaar is om de electorale geografie van de tweede stad van Vlaanderen te begrijpen.
Electorale geomarketing: van resultaat naar terreinactie in Gent
Electorale marketing bestaat erin deze resultaten om te zetten in een operationele campagnestrategie. Op basis van een kaart per wijk zoals die van Gent wordt het mogelijk om een wijk nauwkeurig te targeten en er een zoom per straat en per gebouw op uit te voeren, om de onbesliste kiezers te identificeren in de wijken waar het verschil tussen Groen en N-VA niet meer dan 5 punten bedraagt, en om te weten waar de thuisblijvers te mobiliseren door de wijken met lage opkomst op te sporen (de cijfers zijn momenteel niet beschikbaar per stembureau of wijk via het ABB). Deze aanpak maakt het mogelijk om efficiënt aan huis-aan-huisbezoek te doen door prioriteit te geven aan de wijken met een hoge inzet in plaats van de stad willekeurig te doorkruisen, en om electorale resultaten op straatniveau te produceren door kruising met het kiezersregister. Dat is de kern van targeting in campagnetijd: de militantentijd concentreren waar elk contact er echt toe doet.
Verder lezen
-> Electorale geomarketing in België
Gent #ProvincialeVerkiezingen2024 #OostVlaanderen #Groen #NVA #Vooruit #cdenv #OpenVld #PVDA #VlaamsBelang #KaartPerWijk #ElectoraleGeomarketing #ElectoraleMarketing #ElectoraleKaarten #HuisAanHuis #ElectoraleTargeting #België #Vlaanderen